کنکاں دے اولھے: پنجابی وسیب تے سماجی رَوّیاں دا سچا مکھ ۔۔۔٭رویل کالم٭

فلم "کنکاں دے اولھے" اپنے ناں وانگر اک انملی پنجابی فلم اے۔ ایس فلم دی کہانی گرجند مان نے لکھی اے اتے ایس فلم دے ہدایت کار تیجندر سنگھ نیں۔

لٹریچر سماج دا مہاندراہوندا اے، تے اوہو ساہت وڈا منیا جاندا اے جس وچوں سماج دی سدھی جھاکی پوے۔ فلم "کنکاں دے اولھے" وچ وی سماج دے کئی روپ وکھائے گئے نیں۔

کہانی دا مڈھ تے سماجی المیے

فلم دی کہانی اک ۷، ۸ سال دی نکی کڑی دے ویاہ توں شروع ہوندی اے۔ ایہ نکی عمر دا ویاہ ساڈے سماج دا اوہ ورتارا اے جس دی جنی وی نندیا کیتی جاوے اوہ گھٹ اے۔ نکاح توں واپس مڑدی جنج نوں اک طوفان گھیر لیندا اے تے تقریباً ۱۰۰ بندہ اوس ہڑ وچ روڑھ جاندا اے۔ ایتھے سماج دا اک ہور روپ وی وکھالی دیندا اے جد اک بندہ طوفان نوں ویکھ کے نہر محکمے دے افسر نوں آکھدا اے کہ طوفان آ رہیا اے تے سانوں لانگا بند کرنا چاہیدا اے، پر اوہ افسر اگوں بولدا اے :

> "بابا کوئی نہیں آوندا، توں اپنی جان بچا۔"

ایتھے اپنے کم توں غفلت ورتیندی وی وکھائی گئی اے۔

توہم پرستی تے زمین دا لالچ

۱۰۰ بندا مرن توں بعد سماج دا اک ہور روپ ساڈے ساہمنے لیاندا گیا اے کہ اوس کڑی کرموں نوں "کلیہنی" سمجھ کے اوہدے اپنے سبھ ساک اوس توں دوری کرن لگ پیندے نیں۔ اوس دے چاچے تائے اوہدی زمین تے قابض ہوون بارے وی سوچن لگ پیندے نیں۔ پنجاب وچ ماڑے یا دھیاں نوں زمین نہ دیون دا رواج اے۔ جویں وارث شاہ نے ہیر اندر رانجھے دی زمین دی ونڈ بارے لکھیا اے:

> "وڈھی دے کے زمین دے بنے وارث، بنجر زمین رانجھیٹے نوں آئی اے۔"

دھی دے غم وچ اوس دا باپ وی اک دن اچانک چلانا کر جاندا اے تے وچاری کرموں اپنے ساکاں دے طعنے مہنے سنن جوگی رہ جاندی اے۔ کوئی وی ہور اوس نال ویاہ کرن نوں راضی نہیں ہوندا۔

فوجی دا کردار تے انسانیت

دوجے پاسے گرپریت گھگی نوں اک فوجی دے کردار وچ وکھایا جاندا اے، جو اپنی محبوبہ دی اک چھٹی پڑھ کے فوج وچوں واپس پرت آندا اے، پر آندیاں تیکر اوس دی محبوبہ کسے ہور دی ڈولی بہ کے ٹر جاندی اے۔ ہن اوہ فوجی ساری عمر ویاہ نہ کروان دا فیصلا کردا اے۔ پر اک دن اوس نوں اک بندا ملدا اے تے کرموں بارے دسدا اے۔ اوس دی پوری گل سنن توں بعد اوہ ۸، ۹ سالاں دی اوس کڑی نال ویاہ کرن نوں من جاندا اے۔ اوہ لوکائی بارے نہیں سوچدا کیوں جے اوس دا اک دوست اوہنوں سمجھاندا اے کہ لوک تاں کجھ نہ کجھ کہندے ای رہندے نیں۔ اوہ ایہ کم پُن (نیکی) سمجھ کے کر لیندا اے تے نکی کرموں نوں بالاں وانگر پال کے وڈا کردا اے۔

مکالمے تے اداکاری

وڈے ہو کے کرموں دا کردار تانیا ادا کردی اے تے اوس کردار وچ جان پا چھڈدی اے۔ اوہ اپنے کردار وچ کدھرے وی جھول نہیں آن دیندی۔ ہن جد اوہ جوان ہو جاندی اے تے اوس دے گھر والا فوجی ہن بڈھا ہو چکیا ہوندا اے۔ ہن اوس نوں فیر کرموں دا خیال آندا اے کہ میرے بعد ایس دا کیہ بنے گا؟ ایہو سوچ کے اوہ کرموں دا ویاہ اوس دے کسے ہانی منڈے نال کرن دا سوچدا اے۔ ایتھے اوہ رشتیاں بارے گل کردیاں آکھدا اے:

> "رشتے اوہ ہوندے نیں جو ساڈے اندر بنندے نیں۔"

جد اوس دا بھائی اوس نال گل کردا اے کہ کس رشتے نال توں اوس دا ویاہ اگے کریں گا؟ تے اوہ آکھدا اے:

> "اوسے رشتے نال جس نال میں اوس نوں ویاہ کے لیایا سی، انسانیت دے رشتے نال۔"

اوہ کرموں نال گل کردا اے تے اوہ ناراض جہے مونہ نال من جاندی اے، پر جس دن جنج آوندی اے تے اوہ ویاہ توں انکار کر دیندی اے تے آکھدی اے:

> "میں تینوں کلے نوں نانہ ایس لئی نہیں سی کیتی کہ میں تیرے لئی سارے پنڈ نوں نانہ کرنی سی۔ توں مینوں اودوں اپنایا جدوں مینوں میرے ساک کلیہنی کہہ کے چھڈ گئے سی، میں ساری عمر تیری ودوا بن کے رہ لواں گی۔"

ایتھے فلم مک جاندی اے، پر ویکھن والیاں نوں اپنے نال لے جاندی اے۔ فلم دی ہدایتکاری تے کہانی اینی مضبوط اے کہ ساری فلم ویکھن والیاں نوں اپنے نال جوڑی رکھدی اے۔ گرپریت گھگی نوں اک مخولیا اداکار سمجھیا جاندا اے، پر اوس نے ایس فلم وچ اینی سنجیدگی نال اپنے کردار نوں نبھایا اے کہ ویکھن والے دنگ رہ گئے۔

٭٭٭٭٭