بھارت وچ لِکھن دا ہُنر۔۔۔۔٭پہلی لڑی٭

وِدوان جاندے ہن کہ ہندوستان وچ جتنی طرحاں دے اکھر ناگری، بنگالی،گجراتی،کائتھئ ( ایہ اِک پرانی لِپی اے جو بہار،اُتر پردیش دے علاقیاں وچ عدالتی کارروائی یاں سرکاری ریکارڈ واسطے ورتی جاندی سی:ک ش)کشمیری اُڑیا وغیرا ہن سبھ آپو وچ مِلدے ہن ،سگوں تامل ،تیلگو،کانڑی وغیرا ایتھوں تک کہ تِبتی ،برہمی تے سیامی اکھر وی اصل وچ اوہو ہن،بھاویں اوپری نظرے باہر دا رُوپ کِتنا ای وٹیا دِسے تے ورنمالا(اکھر پٹی) وچ اکھراں دی گنتی دا وی فرق ہو گیا ہووے۔اکھراں دے مُول رُوپ، اوہناں دے وینجنا(consonant ) تے سُراں وچ ونڈ، سرچنھ یاں لگاں لان ( لگاں ماترواں) دا ڈھنگ سانجھا اکھر بنان دا وَل بُہتیاں ورنمالا وچ اکھراں دے سِر پُر اِک سِدھی لیٹویں لِیک دا ہونا،جِس دے ہیٹھاں اکھر لٹکایا ہوندا اےجیکُراں کھونٹی نال کوئی کپڑا ٹنگیا ہووے، اُپج ستھان موجب ،اکھراں دا ستاں یاں اٹھاں ورگاں وچ ونڈے ہونا تے ایہناں ورگاں دا ورنمالا وچ اِک خاص ترتیب وچ دِتا ہونا ،ایہ گلاں سبھ وچ سانجھیاں ہن۔

ظاہر اے سبھ علاقیاں دے ایہ اکھر کسے سانجھے تھاؤں توں ای نکلے ہن،پر اوہ سانجھا سوما کیہ سی؟ ایس دا ٹھیک جواب اوہ ای جان دے نیں جہناں نے ایس گل دی کھوج کیتی اے۔ہور بِنا وچارے کہنا،جو ایہ اکھر دیوناگری وچوں نکلے ہن تے دیوناگری توں مطلب اجکل ورتین والے ایس ناں دے اکھراں توں لے لینا مراد اے۔سچ تاں ایہ اے کہ جہناں اکھراں نوں ہُن دیوناگری کہیا جاندا اے اوہ آپ حالے کل دے بنے ہن۔مہذب سنسکرت تے مقدس کتاباں دے لکھے جان دا مرکزی ستھان راجا بھوج دے ویلے تے پچھوں بہت کال تک مالوّ دیس دی اُجینی نگری یاں دیو نگری سی۔( مالوّ دیس یاں مالوا اُچے دیس نوں کہیا جاندا اے۔اُجینی نگری تاں پہاڑی دیس وچ اروّلی پربتاں وچ اے۔پنجاب دا اوہ علاقا جتھے لُدھیانا تے فیروز پور دے ضلعے تے پٹیالا نابھا وغیرا سِکھ ریاستاں ہن اوہ وی مالوا کہلاندا اے: ک ۔ش)ایہ ساڈے جوتشیاں دا گرینچ سی جس توں پچھم پُورب دے لنب ریکھا(LONGTITUDE) گِن دے سن ۔ایتھے جہڑے اکھر ورتیندے سن اوہناں دا ناں ناگر اکھر یاں دیونا گری سی۔پر پچھوں جد سنسکرت سبھیتا تاں مرکز گُرجر راج دی راجدھانی بھِلمال تے فیر مدھ دیس تے پُورب وچ کاشی جی چلا گیا تد ایہ تاں اوس ستھان وچ ورتے جان والے اکھراں " سِدھ ماترکا " نوں د،تا گیا۔جس وچ کہ یارھویں صدی وچ شاستر لِکھے جاندے سن۔ایس سبھ اکھراں دا ناں شاستری اکھر وی اے۔ورتمان دیوناگر ی اکھر "بنگلا" وغیرا نالوں پِچھوں ہُن والی شکل وچ آئے ہن۔بھُل نہ جانا ۔ایہناں ہُن دیوناگری اکھراں نال سنسکرت بھاشا دا کوئی ان ٹُٹ سنبندھ نہیں،سنسکرت دے پُستک ہر پرانت یاں پردیش وچ ،اوس پردیش توں اوس وچ پرچلت اکھراں وچ لکھیندے رہے ہن جویں کہ سِلا لیکھاں ،دان پاتراں وغیرا دا حال سی۔ہُن ورتین والے ہر اکھر پٹی دے اکھر پرانیاں لکھتاں دے اکھراں توں کُجھ اَڈ ہو گئے ہن، ہر مِلدے جُلدے ضرور چلے آئے ہن۔

( جاری اے)